Mãn kinh và hội chứng Sheehan

0

Một số phụ nữ sau sinh bị mất kinh vĩnh viễn. Có thể họ mắc hội chứng Sheehan. Tuy bệnh dễ điều trị nhưng nhiều trường hợp chẩn đoán sai, ảnh hưởng xấu đến cuộc sống.

Sau 30 năm mới phát hiện bệnh

Cách đây 30 năm, bà Nguyễn Thị T. (62 tuổi, ngụ tỉnh Sóc Trăng) bị băng huyết sau sinh. Sau khi xuất viện, bà bị mất kinh vĩnh viễn, không tiết sữa. Cũng từ đó, dù mới 32 tuổi, nhưng bà T. trở nên mệt mỏi, không thể lao động. Người nhà của bà T. cho biết, nhiều lần gia đình đưa bà đến bệnh viện điều trị thì được chẩn đoán suy nhược cơ thể, rối loạn tiêu hóa, viêm dạ dày…

25

Bệnh tái phát triền miên, cứ khoảng hai tuần phải nhập viện một lần. BS Nguyễn Thị Lệ Hằng, Phó khoa Nội tiết, BV An Bình TP.HCM cho biết, trong một lần bệnh nhân T. nhập viện vì nôn ói kéo dài, chúng tôi mới phát hiện bà mắc hội chứng Sheehan. Sau hai tuần được điều trị bổ sung các hormon bị thiếu, hiện sức khỏe bà T. đã ổn định, không còn nôn ói, bớt mệt mỏi và cải thiện tình trạng hạ natri trong máu kéo dài.

Hội chứng Sheehan là tình trạng suy thùy trước của tuyến yên, thường xuất hiện ở một số phụ nữ sau sinh do tuyến yên bị hoại tử. Hội chứng này được bác sĩ Sheehan (Pháp) mô tả lần đầu tiên vào năm 1963. Đây là hội chứng rất hiếm gặp sau sinh. Đến nay, cơ chế chính xác gây hoại tử tuyến yên sau sinh vẫn chưa được biết rõ. Trong y văn có hai giả thuyết giải thích về cơ chế này. Có thể là trong quá trình mang thai, tuyến yên to ra và cần nhiều máu hơn bình thường. Do đó, khi sản phụ bị mất nhiều máu trong hoặc ngay sau sinh như: đờ tử cung, vỡ tử cung, nhau cài răng lược… dẫn đến tụt huyết áp thì theo phản xạ, các mạch máu sẽ co lại để ưu tiên cấp máu cho các cơ quan quan trọng hơn như: não, tim, thận. Từ đó, lượng máu cung cấp cho các cơ quan khác sẽ bị giảm mạnh. Vì nguồn máu không cung cấp đủ cho tuyến yên nên tuyến yên dễ bị hoại tử do thiếu máu kéo dài. Giả thuyết thứ hai cho rằng, sản phụ có thể đã mắc một số bệnh tự miễn, viêm mạn tính; trong đó tuyến yên bị viêm mạn tính, dẫn đến suy tuyến yên sau sinh.

Theo các chuyên gia y tế, trong đa số các trường hợp, dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng Sheehan xuất hiện từ từ, có thể vài tháng, nhưng cũng có thể nhiều năm sau sinh. Tuyến yên vốn là “tổng chỉ huy” của các tuyến giáp, tuyến thượng thận, tuyến sinh dục nên khi nó bị suy yếu thì ba tuyến còn lại cũng suy yếu theo.

124

Điều trị suốt đời

Do người bị hội chứng Sheehan thường có các biểu hiện ban đầu không rõ rệt, diễn biến âm thầm, tiến triển từ từ nên nhiều trường hợp bị chẩn đoán muộn và sai. Khi bị thêm các bệnh khác như nhiễm khuẩn, stress, phẫu thuật thì hội chứng này sẽ nặng lên và có thể gặp các biến chứng như hôn mê do suy tuyến yên, suy thượng thận cấp, hạ đường huyết, rối loạn điện giải. Nguy hiểm hơn, nhiều bệnh nhân bị chẩn đoán nhầm sang trụy mạch chưa rõ nguyên nhân, sốc, viêm não, suy gan…

BS Nguyễn Thị Lệ Hằng cho biết, nếu chẩn đoán đúng bệnh thì việc điều trị cho bệnh nhân mắc hội chứng Sheehan rất dễ dàng. Tuy nhiên, bệnh này phải điều trị suốt đời. Trước hết, bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử và thăm khám bệnh nhân. Đồng thời, người bệnh sẽ được tiến hành xét nghiệm máu đo các hormon tuyến yên, hormon tuyến giáp, hormon tuyến thượng thận và hormon tuyến sinh dục… Các hormon này thường bị giảm rất thấp ở người mắc hội chứng Sheehan. Bệnh nhân được chụp cộng hưởng từ (MRI) để kiểm tra kích thước tuyến yên cũng như loại trừ các nguyên nhân gây suy tuyến yên khác.

Dù là bệnh lý nội tiết nặng và phức tạp, nhưng nếu điều trị đầy đủ thì người mắc hội chứng Sheehan hoàn toàn khỏe mạnh và có cuộc sống bình thường. Điều quan trọng nhất là cần phát hiện sớm các nguy cơ mắc căn bệnh này. Phụ nữ sau sinh không tiết sữa và không có kinh trở lại phải đến khám ở các chuyên khoa nội tiết, đặc biệt là những phụ nữ bị băng huyết sau sinh, vì có đến 32% sản phụ bị băng huyết mắc hội chứng Sheehan. Người có các dấu hiệu: chậm chạp, tăng cân, sợ lạnh, mệt nhiều, huyết áp thấp, sút cân, kinh nguyệt không đều, thiếu máu nặng, trầm cảm hoặc rối loạn tâm thần cũng có thể mắc hội chứng Sheehan.

Share.

Leave A Reply